‘Luzerne is een ideale structuurbron met veel eiwit’

De oprit door de beukenlaan verraadt meteen het bijzondere landschap rondom de boerderij. Rechts van de laan ligt een hoge bolle akker en links loopt het weiland af naar het riviertje de Aa. “Deze hoge akker van 4 hectare is zeer geschikt voor de teelt van luzerne”, zegt Raoul. Luzerne houdt niet van lage, natte gronden, wat de wortelgroei kan belemmeren. “Lichte zand- en kleigronden passen perfect bij het gewas. De wortel kan diep de grond in om water en voedingsstoffen op te halen.”

Dit jaar staat er voor het vierde opeenvolgend jaar luzerne op de bolle akker. Juist vanwege het uitzonderlijke weer is 2026 een zeer goed teeltjaar. Luzerne houdt van warmte en droogte. “We hebben al vier goede snedes geoogst en de vijfde zal in oktober geoogst worden”, zegt Raoul. Een succesvolle teelt begint bij de juiste inzaaistrategie. Goed bekalken is het advies. “Een pH van rond de 6 is het beste. Dan is de beginontwikkeling optimaal en gaat de wortel meteen de diepte in.”

Inzaai met inkarnaatklaver

Augustus en begin september is de meest ideale tijd voor inzaai omdat dan de bodemtemperatuur hoog is. Voorjaarsinzaai kan ook mits de bodemtemperatuur boven de 10 graden Celsius ligt. Om de onkruiddruk na inzaaien te verminderen, heeft Raoul destijds inkarnaatklaver meegezaaid met luzerne. Deze eenjarige klaver komt snel op en voorkomt dat onkruiden kunnen groeien. Na de eerste snede komt nog maar 20 procent van de klaver terug. Het jaar erop is de inkarnaatklaver verdwenen.

De bemesting van luzerne is eenvoudig. In februari laat de bedrijfsleider 10 ton stalmest over het gewas uitrijden voor de fosfaatvoorziening. In maart strooit hij een kalimeststof over het land. Hij gebruikt hiervoor een restproduct van de citroenzuurproductie. Het bevat naast kalium ook veel magnesium en zwavel voor de eiwitvorming. Rond de derde snede strooit hij 100 kilo Kali 60 per hectare. “Als vlinderbloemige heeft luzerne geen stikstofbemesting nodig maar het gewas vreet wel kali. Met meerdere kaligiften per seizoen, realiseer je de hoogste opbrengst.”

September is rustmaand

Van mei tot en met oktober kan luzerne elke maand gemaaid worden. Maar in september slaat Raoul over. Dan krijgt het gewas rust om energie naar de wortels te brengen voor een goede winterrust en opkomst in het voorjaar. In oktober vindt de vijfde, en laatste oogst, van het jaar plaats. “Met luzerne moet je anders denken dan met gras. Als je dat goed uitvoert, is het een prachtig gewas.” Anders denken houdt ook in niet te kort maaien. “Ik maai op 10 centimeter. Dan tast je de jonge scheuten onderaan de stengel niet aan en kun je vier weken later weer voldoende oogsten.”

Met luzerne moet je anders denken dan met gras. Als je dat goed uitvoert, is het een prachtig gewas.

Raoul Frenken - Landgoed Ten Vorsel

Luzerne kan slecht tegen betreding en mechanische verstoring. Daarom is kneuzen van luzerne tijdens het maaien uit den boze. Raoul gebruikt de kneuzer niet, maar laat het gewas er tijdens het maaien wel overheen gaan zodat het breedvelds wordt weggelegd en de volgende dag geharkt kan worden. “Harken doe ik met een relatief hoge snelheid en weinig toeren zodat het gewas zo min mogelijk geraakt wordt en de eiwitrijke blaadjes aan de stengel blijven.”

Kopakkers van gras

Omdat Raoul luzerne inzet als eiwitrijk structuurmengsel, in plaats van stro, wordt het geoogste gewas in grote balen geperst. “Ik voer maar 0,5 tot 1 kilo droge stof luzerne per koe per dag. Dat is niet veel. Daarom zijn balen ideaal.” Hij adviseert wel om de balen extra in te wikkelen. “De stengels kunnen wel eens door de folie steken. Dat moet je voorkomen.” Voor het ideale product laat hij de loonwerker alle messen in de pers zetten zodat de luzernestengels maximaal 7 centimeter lang zijn.

De bedrijfsleider beschrijft luzerne als een minimalistisch gewas. “Blijf er zoveel mogelijk van af”, waarschuwt hij. “Rij zo min mogelijk door het land, blijf met de mestinjecteur weg en maak een slimme perceelsindeling. Wat dit laatste betreft heeft Raoul er voor gekozen om de kopakkers van het luzerneperceel in te zaaien met gras. “Hier kunnen de tractoren draaien zonder het gewas te beschadigen.” Het gras maait hij gelijktijdig met de luzerne of als hij de naastgelegen graspercelen maait. “Ik kijk gewoon hoe het uitkomt.”

 

18,2% ruw eiwit, NDF 385

Het mooie van luzerne vindt Raoul de bestendigheid tegen droogte, de voederwaarde en de smakelijkheid. De oogst van dit jaar heeft 18,2 procent ruw eiwit en een NDF van 385. Het is dus een eiwitrijke structuurbron. Dat koeien luzerne smakelijk vinden, ervaart hij elke dag: “Als ze de luzerne niet vreten dan bel maar de dierenarts, want dan is er iets aan de hand.” Naast luzerne bestaat het rantsoen uit gras/kuilgras, mais en wintergerst. De gerst geldt als krachtvoervervanger en is ideaal voor rotatieteelt en als rustgewas. “Na de oogst in juli, kun je vervolgens nog twee snedes gras oogsten.”

Op de vraag voor welke melkveehouders luzerne een passend product zou zijn, heeft Raoul een duidelijk antwoord. “Luzerne is vooral interessant voor boeren die akkerbouwmatig voer telen of samenwerken met een akkerbouwer voor de teelt van rust-/ruilgewassen. Daarnaast is het een mooi gewas voor de extensievere veehouders die hiermee kunnen besparen op de aankoop van stro en tóch veel eigen eiwit willen telen.”
 

Alfa Comfort

Met Alfa Comfort biedt Barenbrug een mengsel van twee typen luzerne: een Vlaams type met een hoge voorjaarsopbrengst en een mediterraan type dat droogtetoleranter is en vooral in de zomer goed presteert. Hierdoor ontstaat een stabielere groei gedurende het seizoen, passend bij warmere en drogere zomers. Voor een goede vestiging kan luzerne worden gecombineerd met 5 kg ProtaFix, een eenjarig klavermengsel dat na de eerste snede grotendeels verdwijnt. Een combinatie met 10 kg NutriFibre zorgt voor meer zodevorming en suikers en verbetert daarmee de inkuilbaarheid. 

Meer informatie over Alfa Comfort